Een editor wordt gebruikt voor de ontwikkeling van documenten. Om XML documenten te maken zou men een gewone text editor kunnen gebruiken, maar dit is om verschillende redenen niet aan te raden. Daarom zijn er speciaal voor het maken van XML documenten XML editors ontwikkeld. Er zijn veel verschillende XML editors, die allemaal op hun eigen manier de beperkingen van een text editor proberen op te heffen. Er moeten een groot aantal keuzes gemaakt worden die het gezicht van een XML editor bepalen, zoals de verhouding functionaliteit en gebruikersgemak. Dit hangt helemaal af van degene die het programma uiteindelijk gaat gebruiken. Van XML editors in het algemeen worden de voordelen ten opzichte van een gewone editor beschouwd.

Doordat het XML document ook in een grafische vorm te zien is, heeft de gebruiker een beter overzicht dan bij een kale editor. De layout en het gebruik van kleuren zorgen ervoor dat de gebruiker goed onderscheid kan maken tussen tags en bijvoorbeeld tekst. Deze zogenaamde views zijn bij de meeste editors aanwezig en bij sommige is het mogelijk om met een druk op de knop de view aan te passen aan jou persoonlijke voorkeur. Buttons nemen veel werk uit handen en verkleinen de kans op typfouten. De mogelijkheid tot het openen van meerdere documenten in één editor maakt het makkelijker om DTD en XML samen te ontwikkelen.

Omdat de meeste editors de mogelijke tags en attributen 'aanlevert' hoeft de gebruiker niet de complete DTD uit zijn hoofd hoeft te kennen om te weten welke tags wel en niet op bepaalde plaatsen ingevoegd mogen worden volgens de DTD. Sommige editors laten bij elke stap van de gebruiker een lijst zien met tags die op dat moment beschikbaar zijn en dan door middel van 'drag en drop' toegepast kunnen worden. Bij een standaard editor moet de programmeur de structuur van het betreffende DTD schema wel uit zijn hoofd weten of op zijn minst goed kennen. Een programmeur zou dus heel precies te werk moeten gaan en uitgebreide kennis van zaken hebben, voordat er een fatsoenlijk resultaat bereikt wordt.

Hieronder staan verschillende XML editors besproken met hun voor- en nadelen.

Xmetal
Bij het programma XMetal is het mogelijk om meerdere documenten te openen in één window. Het programma biedt drie views van het document, één die alleen de tagstructuur laat zien, één die alle tags en tekst letterlijk laat zien en één die tekst en de tags meer geordend laat zien. Handig is de mogelijkheid om een lijst van elementen te zien die bij elke stap mogelijk zijn. Het is jammer dat de default 'normal' view geen spaties zet tussen de verschillende elementen waardoor het niet echt overzichtelijk is.

Erg storend is wel dat het niet mogelijk is een ongeldig XML document te openen dat je wilt repareren waardoor je alsnog in een gewone editor je bestand moet gaan repareren en eigenlijk weer terug bent bij af. Wat ook irritant is dat XMetal telkens als het opgestart word de documenten die open waren tijdens de vorige afsluiting automatisch weer opent. Hij is alleen vergeten welke DTD erbij hoorden dus die dienen telkens opnieuw toegekend te worden. Het programma kan geen DTD's of gewone tekstbestanden editen. In verhouding tot het formaat is het programma wel beperkt in zijn mogelijkheden als je het vergelijkt met veel kleinere XML editors zoals XMLWriter.

Merlot
Bij de XML editor Merlot is één standaard DTD aanwezig. De hoeveelheid tools is erg beperkt, je kan zelfs niet controleren of een document een geldig XML document is, iets wat bij vrijwel alle andere editors wel kan en toch een van de voornaamste redenen is om uberhaubt een XML editor te gebruiken in plaats van een gewone. De hoeveelheid views is ook erg beperkt waardoor het programma niet erg overzichtelijk is. De foutmeldingen zijn voor de gemiddelde gebruiker onbegrijpelijk en er is heel weinig voor nodig om deze op te roepen. Een DTD openen kan ook niet. Kortom, dit programma is niet echt een aanrader.

XMLPro
Net als XMetal opent XMLPro alleen XML documenten waar hij een geldige DTD voor kan vinden. Het document moet well-formed zijn, fouten dienen met een ander programma gerepareerd te worden. Er kan maar één document tegelijk geopend zijn en er kunnen geen andere files behalve XML files geopend worden. Het is niet mogelijk een DTD te openen en van daaruit een XML document te gaan maken. Je moet altijd eerst een XML document beginnen en daar dan de DTD aan toekennen.

Verder is het wel een goede editor, hij is erg overzichtelijk en makkelijk te gebruiken. Het is heel gemakkelijk om een geldig document te maken omdat XMLPro heel strak de structuur van de DTD volgt door de mogelijke elementen tijdens elke stap van de gebruiker aan te geven. XMLPro is daardoor zeer gebruikersvriendelijk en niet moeilijk te leren.

XMLSpy
In XMLSpy wordt je de mogelijkheid geboden om 'drag en drop' elementen toe te kunnen voegen. Als je een element op de verkeerde plaats 'dropt' wordt dat onmogelijk gemaakt. Wat opviel was dat het niet mogelijk is om tijdens het editen de lijst met elementen te bekijken die bij de DTD horen. Je kan alle elementen die je wilt toevoegen, dat het fout is merk je pas als je controleert of je werk valid is. Met XMLSpy is het mogelijk meerdere documenten in een window te openen en er zijn net als bij XMetal drie views beschikbaar. Ook is het mogelijk om DTD's te editten. Hierdoor is het dus wel mogelijk om naast het document de DTD te openen om te zien welke elementen je kunt gebruiken. Een van de betere editors, alleen jammer dat die lijst met elementen niet beschikbaar is zoals in XMLPro en XMetal.

XMLwriter
Het installeren van dit programma gaat, in tegenstelling tot sommige andere, erg makkelijk. Het programma is gebruikersvriendelijk en heeft een overzichtelijke interface. Daar het slechts 1,5 mb groot is, is het ook snel gedownload. Er kunnen naast XML bestanden ook DTD's, XSL, HTML, CSS en tekstbestanden mee gemaakt worden. Het nadeel is dat er geen standaard DTD's aanwezig zijn, daardoor is het voor een leek misschien niet zo'n handig programma omdat alles zelf verzonnen dient te worden. Er is ook maar één view beschikbaar waar het hele XML document als platte tekst te zien is. De gebruiker dient dus wel redelijke kennis te hebben van de DTD want er is geen lijst met mogelijke elementen, je kan alles toevoegen wat je wilt. Dat het fout is merk je pas als je het document op geldigheid controleert. Je dient dus wel te weten welke elementen bij een bepaalde DTD mogelijk zijn. Het programma maakt het mogelijk om meerdere documenten tegelijk in het window te openen. Wat wel een pluspunt is bij deze editor, is dat het programma gewoon goed blijft werken als je de DTD van een document veranderd. Kortom, een goede XML editor alleen jammer dat er maar één niet er overzichtelijke view is.

Verder hieronder nog meer gratis editors. Deze editors zijn niet speciaal voor XML gemaakt maar het zijn wel keurige editors die goed werken. Mocht een editor geen website hebben dan kun je altijd zoeken via Google waar je deze editor kunt downloaden.